Πολλές φορές θυμώνουμε χωρίς να γνωρίζουμε πραγματικά την αιτία. Νιώθουμε μια εσωτερική ένταση και ξεσπάμε για μικρά πράγματα. Το ίδιο συμβαίνει και με το άγχος. Υπάρχουν στιγμές που αισθανόμαστε πίεση ή ανησυχία χωρίς να μπορούμε να εξηγήσουμε ακριβώς γιατί.

Στην πραγματικότητα όμως, κανένα συναίσθημα δεν εμφανίζεται τυχαία. Πίσω από τον θυμό και το άγχος υπάρχουν σκέψεις, φόβοι και καταστάσεις που μας επηρεάζουν περισσότερο απ’ όσο καταλαβαίνουμε εκείνη τη στιγμή.

Όσο περισσότερο κατανοούμε τις αιτίες αυτών των συναισθημάτων, τόσο πιο εύκολα μπορούμε να τα διαχειριστούμε. Ο θυμός γίνεται πιο περιορισμένος και το άγχος λιγότερο βασανιστικό.

Ο θυμός μάς κουράζει σχεδόν όσο και το άγχος, αλλά πολλές φορές δεν το αντιλαμβανόμαστε εύκολα. Το άγχος το νιώθουμε σαν κάτι εσωτερικό, σαν μια προσωπική δυσκολία που αφορά μόνο εμάς. Για αυτό και συχνά πιστεύουμε ότι εμείς το δημιουργούμε ή ότι φταίμε επειδή δεν μπορούμε να το ελέγξουμε.

Ο θυμός όμως λειτουργεί διαφορετικά. Συνήθως θεωρούμε ότι κάποιος άλλος είναι υπεύθυνος για αυτό που αισθανόμαστε. Πιστεύουμε ότι οι συμπεριφορές των άλλων μάς αναγκάζουν να θυμώσουμε και έτσι δεν παρατηρούμε πόσο πολύ αυτό το συναίσθημα επηρεάζει τελικά τη δική μας ψυχική ηρεμία.

Όσο δύσκολο κι αν ακούγεται, ο τρόπος που αντιδρούμε παραμένει σε μεγάλο βαθμό δική μας επιλογή. Δεν μπορούμε να ελέγξουμε τι θα πουν οι άλλοι, πώς θα συμπεριφερθούν ή αν θα μας αδικήσουν. Μπορούμε όμως να επιλέξουμε πόσο χώρο θα δώσουμε μέσα μας σε όλα αυτά.

Μπορούμε να μάθουμε να αντιδρούμε με περισσότερη ψυχραιμία και λιγότερη παρορμητικότητα. Γιατί όταν αντιδρούμε μόνο με θυμό, συνήθως χάνουμε την καθαρή σκέψη μας και αφήνουμε τα συναισθήματα να καθορίζουν τις αποφάσεις μας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αδιαφορούμε για όλα ή να δεχόμαστε άδικες συμπεριφορές χωρίς αντίδραση. Σημαίνει όμως ότι μπορούμε να αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες χωρίς να χάνουμε την εσωτερική μας ισορροπία.

Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο να υπερασπίζεται κάποιος τον εαυτό του με ηρεμία και στο να παρασύρεται από έντονο θυμό. Γιατί πολλές φορές ο θυμός δεν πληγώνει μόνο τους άλλους. Πληγώνει πρώτα εμάς.

Μας κουράζει ψυχικά, μας γεμίζει ένταση και επηρεάζει αρνητικά ακόμα και την καθημερινότητά μας, τις σχέσεις μας και τον τρόπο που βλέπουμε τη ζωή.

Όλα ξεκινούν από μία σημαντική απόφαση:
να θελήσουμε πραγματικά να έχουμε μια καλύτερη σχέση με τον εαυτό μας. Να φροντίσουμε περισσότερο την ψυχική μας ισορροπία και να μειώσουμε την ένταση που κουβαλάμε μέσα μας.

Όταν κάποιος αρχίζει να αγαπά και να σέβεται περισσότερο τον εαυτό του, τότε αλλάζει σταδιακά και ο τρόπος που βλέπει τους άλλους ανθρώπους. Δεν θυμώνει τόσο εύκολα.

Προσπαθεί να καταλάβει περισσότερο και να αντιδρά λιγότερο παρορμητικά.

Χρησιμοποιεί περισσότερο τη σκέψη και λιγότερο την ένταση για να λύσει τα προβλήματά του.

Κάποιες φορές, η ανάγκη μας να προστατεύσουμε την ηρεμία μας μπορεί να μας οδηγήσει στο να απομακρυνθούμε από ορισμένους ανθρώπους ή καταστάσεις.

Αυτό δεν είναι αδυναμία. Πολλές φορές είναι ένδειξη ωριμότητας και αυτοσεβασμού.

Δεν χρειάζεται να συμμετέχουμε σε κάθε σύγκρουση. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν μπορούν να ελέγξουν τον θυμό τους και προσπαθούν να μεταφέρουν την έντασή τους και στους άλλους.

Η απομάκρυνση από τέτοιες καταστάσεις πολλές φορές προστατεύει την ψυχική μας ισορροπία.

Εξίσου σημαντικό είναι να μάθουμε να συγκρατούμε και τον δικό μας θυμό. Στην αρχή αυτό φαίνεται δύσκολο, όμως με τον χρόνο καταλαβαίνουμε ότι η αυτοσυγκράτηση δεν είναι αδυναμία. Είναι δύναμη.
Είναι η ικανότητα να διατηρούμε καθαρή σκέψη ακόμα και στις δύσκολες στιγμές.

Ο θυμός και το άγχος έχουν κάτι κοινό: θολώνουν το μυαλό μας. Δημιουργούν σύγχυση και εσωτερική κόπωση. Και όταν ο άνθρωπος χάνει την καθαρότητα της σκέψης του, δυσκολεύεται να πάρει σωστές αποφάσεις.

Ζούμε σε μια εποχή γεμάτη προκλήσεις, κυρίως ψυχολογικές και πνευματικές. Γι’ αυτό και η εσωτερική ηρεμία γίνεται όλο και πιο σημαντική.

Όταν αποφασίζουμε να μειώσουμε τον θυμό και το άγχος μέσα μας, τότε αρχίζουμε να βλέπουμε διαφορετικά και τις δυσκολίες της ζωής. Εκεί που πριν βλέπαμε μόνο προβλήματα, αρχίζουμε να βλέπουμε δυνατότητες εξέλιξης και προόδου.

Ίσως κάποιοι άνθρωποι που θυμώνουν να έχουν πράγματι δίκιο. Και ίσως το άγχος να δημιουργείται από πραγματικές δυσκολίες της ζωής.
Όμως η απόφαση να μην αφήσουμε αυτά τα συναισθήματα να μας κυριαρχούν ολοκληρωτικά, είναι μια προσωπική επιλογή. Και αυτή την επιλογή μπορούμε να την κάνουμε εμείς, κάθε μέρα, λίγο λίγο.

Η αδράνεια είναι μια δύναμη της φύσης. Αδρανής μένει όποιος δεν βλέπει την πορεία του προς το φως, δεν ενδιαφέρεται να την ανακαλύψει και δεν έχει την καλή σχέση με τον εαυτό του.

Η αδράνεια μας οδηγεί να ακολουθούμε κάθε μέρα τις ίδιες συνήθειες. Να ξυπνάμε το πρωί, να ξεκινάμε για την δουλειά μας, να κάνουμε μερικές σκέψεις και να επαναλαμβάνουμε τα ίδια κάθε επόμενη μέρα.

Η αδράνεια μας οδηγεί να αδιαφορούμε για τον εαυτό μας, να μην θέλουμε να ζήσουμε ευτυχισμένοι μαζί του και σιγά σιγά να τον βάζουμε στο περιθώριο.

Η αδράνεια μας οδηγεί να δίνουμε υπερβολική σημασία στους άλλους, στην γνώμη τους, στις αντιδράσεις τους, στην καθημερινή πρακτική τους, να υιοθετούμε τις συνήθειές τους και να μην δίνουμε αξία σε ό,τι μας περιβάλει.

Η αδράνεια μας οδηγεί να θάβουμε όλο και πιο βαθιά τα όνειρά μας, τις επιθυμίες μας για την ζωή, την ελπίδα μας για ένα καλύτερο μέλλον που δεν θα έρθει μόνο του.

Η αδράνεια μας οδηγεί να αντιμετωπίζουμε κάθε μέρα τους άλλους με μια διάθεση να τους ευχαριστήσουμε, ή να μην τους αναστατώσουμε και γίνουν επιθετικοί απέναντί μας.

Η αδράνεια μας οδηγεί να αποφύγουμε τον εαυτό μας, να μην επιθυμήσουμε μια συνάντηση με εκείνον και να γινόμαστε καθημερινά μια ανώνυμη μονάδα στο πλήθος.

Η αδράνεια μας οδηγεί σε μια κατάσταση απογοήτευσης και παραίτησης από τους στόχους μας, που είναι πολλοί και είναι σπουδαίοι αλλά χρειάζονται έναν άνθρωπο που έχει νικήσει την εσωτερική του αδράνεια.

Για να νικήσουμε ό,τι μας κάνει εσωτερικά αδρανείς, χρειάζεται να βρούμε ξανά ό,τι μας ευχαριστεί, ό,τι μας δίνει μια ωραία προοπτική στην ζωή και ό,τι μας βοηθάει να είμαστε σε μια αρμονική σχέση με τον εαυτό μας.

Αυτή είναι η πορεία προς το φως. Είναι μια πορεία δύναμης και αγάπης, που ξεκινάει πάντα από μέσα μας.

Όποιος πορεύεται προς το φως και επιθυμεί την αυτοβελτίωσή του, καταλαβαίνει ότι το πρώτο που έχει να κάνει είναι να βρει την αρμονία με τον εαυτό του.

Οι άλλοι δεν μπορούν να μας βοηθήσουν σε αυτό. Ακόμα και εκείνοι που μπορεί να είναι συνοδοιπόροι στην ζωή μας, δεν μπορούν να μας βοηθήσουν να βρούμε την αρμονία με τον εαυτό μας. Γιατί ο άνθρωπος πρέπει να κάνει μόνος του αυτή την πορεία.

Η πορεία προς μια αρμονική σχέση με τον εαυτό μας, απομακρύνει την αδράνεια. Την απομακρύνει καθημερινά καθώς γίνονται τα μικρά βήματα στην αρχή, για να πλησιάσουμε την ουσία της ύπαρξής μας και τις δυνάμεις που μας βοηθούν να αναδείξουμε αυτή την ουσία.

Μέσα στον άνθρωπο υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος δύναμης, καινοτομίας, πρόθεσης για το καλό, αγάπης για τον άνθρωπο και ηρεμίας. Αυτόν τον κόσμο καλούμαστε να ανακαλύψουμε και να τον φέρουμε στο φως.

Όπως γράφω και στο βιβλίο μου η Δύναμη της Διανοίας: «Η εξέλιξη ήταν και είναι πάντα μια απόφαση· μια εσωτερική στροφή προς την αρετή, προς το φως του ανθρώπινου στοιχείου, προς εκείνο το λεπτό νήμα που μας συνέχει ως είδος.

Κανείς δεν μπορεί να στερήσει από τον άνθρωπο τη βούλησή του· η ελευθερία της βούλησης είναι θεμελιώδες στοιχείο της ανθρώπινης φύσης».

Ας έχουμε την βούληση να νικήσουμε την αδράνεια και να βρούμε τον δρόμο μας προς το φως.

Στην σημερινή εποχή, όλοι μοιάζουν να είναι φίλοι, είναι ευγενικοί, υποχωρητικοί όταν χρειάζεται, έχουν γνώσεις και πολύ καλή συμπεριφορά.

Όμως, πίσω από το προσωπείο της υποτιθέμενης φιλίας, μπορεί να κρύβονται άτομα που δεν έχουν καλές προθέσεις. Πώς μπορούμε να τους διακρίνουμε;

Το πρώτο βήμα για να έχουμε διάκριση είναι να γνωρίσουμε καλά τον εαυτό μας. Όλα ξεκινούν από εκεί.

Όταν γνωρίζουμε καλά τον εαυτό μας, τότε κανείς δεν μπορεί να κλονίσει την αυτοπεποίθησή μας, ούτε τον αυτοσεβασμό μας.

Κανείς δεν μπορεί να μας παρασύρει σε πράξεις που θα μας φέρουν σε αμηχανία και κανείς δεν μπορεί να μας φερθεί με τρόπο ανάξιό μας.

Γιατί ο εαυτός μας γνωρίζει πώς να μας προστατέψει από τους υποτιθέμενους φίλους που αρέσκονται να μας μειώνουν, να μας προσβάλουν, να διαλύουν την σκέψη μας και να προκαλούν μια γενικευμένη σύγχυση.

Όταν κάποιος ενεργεί επαναλαμβανόμενα με τρόπους που μας υπονομεύουν, μας εξαντλούν ή μας πληγώνουν, η άρνηση να το δούμε δεν μάς προστατεύει, αλλά μας εκθέτει ακόμη περισσότερο.

Όσο αγνοούμε ένα συγκεκριμένο τρόπο συμπεριφοράς, τόσο πιο βαθιά αυτό ριζώνει στην καθημερινότητά μας.

Η σύγχυση που προκαλεί η επαφή με τέτοιες συμπεριφορές γίνεται ένα είδος «εσωτερικής ομίχλης»: θολώνει την κρίση, μας  αποδυναμώνει, δημιουργεί αμφιβολία για τον ίδιο μας τον εαυτό.

Σιγά-σιγά, χωρίς να το καταλάβουμε, χάνουμε την πνευματική μας διαύγεια και μαζί της μειώνεται η ικανότητά μας να διακρίνουμε το καλό από το επιζήμιο.

Η ψυχική μας υγεία επηρεάζεται, γιατί ο εγκέφαλος κουράζεται όταν προσπαθεί να εξηγήσει συνεχώς όσα δεν ταιριάζουν με την πραγματικότητα που βλέπουν τα μάτια μας.

Το να βλέπουμε καθαρά, να παρατηρούμε χωρίς φόβο και χωρίς αυταπάτες, είναι μια μορφή αυτοσεβασμού και μια πράξη προστασίας απέναντι στον εαυτό μας.

Η διάκριση δεν είναι μια σπάνια αρετή ούτε μια πολυτέλεια για λίγους. Είναι βασικό θεμέλιο της ψυχικής ισορροπίας και της σωματικής μας υγείας.

Όσο πιο καθαρά βλέπουμε ποιοι άνθρωποι πραγματικά μας στηρίζουν και ποιοι μας φθείρουν, τόσο πιο εύκολα μπορούμε να κατευθύνουμε τις προσπάθειές μας εκεί όπου αποδίδουν.

Η διάκριση μας επιτρέπει να συνεργαζόμαστε με ανθρώπους που μας σέβονται και να αποφεύγουμε όσους λειτουργούν ύπουλα, ασταμάτητα ή υπονομευτικά, έστω κι αν κρύβονται πίσω από ευγενικούς τρόπους.

Χωρίς την ικανότητα της διάκρισης, βρισκόμαστε διαρκώς εκτεθειμένοι σε επιρροές που δεν αναγνωρίζουμε και που συχνά μας αποδιοργανώνουν πριν το αντιληφθούμε.

Στην πραγματικότητα, ο άνθρωπος που έχει στραφεί εναντίον μας, έστω και με καλυμμένο τρόπο, δεν ανταποκρίνεται στην καλοσύνη μας.

Γι’ αυτό χρειάζεται να σεβόμαστε τα δικά μας όρια και να επιτρέπουμε στον εαυτό μας την απομάκρυνση: είναι ένδειξη ωριμότητας, όχι αδυναμίας.

Όπως γράφω και στο βιβλίο μου, η Δύναμη της Διανοίας: Αν θέλουμε να είμαστε φίλοι με τους εχθρούς μας, κανείς δεν μας εμποδίζει. Αλλά αν θέλουμε πραγματικούς φίλους, τότε χρειάζεται να απομακρυνθούμε από τους εχθρούς

Αν αφήσουμε την φαντασία μας ελεύθερη πού θα μας πάει άραγε; Σε ένα ωραίο τόπο που θα μπορούσε να είναι το μέλλον μας, ή σε έναν σκοτεινό τόπο που θα μπορούσε να είναι το παρελθόν μας; Ή στο κενό;

Όταν ο άνθρωπος ονειρεύεται, τότε στοχάζεται το μέλλον. Ένας στοχασμός είναι και τα όνειρα. Ένας στοχασμός που γίνεται μεγάλος, αν έχουμε πάρει μεγάλες αποφάσεις στην ζωή μας.

Μια μεγάλη απόφαση είναι να προχωρήσουμε σε έναν δρόμο αυτογνωσίας.

Και γιατί αυτογνωσία; Θα αναρωτηθεί κάποιος. Ενώ έχουμε γύρω μας τόσα να μάθουμε και τόσα να δούμε, εμείς γιατί να στραφούμε στην αυτογνωσία;

Γιατί δεν είναι όλα για εμάς. Μόνο ορισμένα, από όλα όσα υπάρχουν γύρω μας, μας κάνουν πραγματικά καλό και μας βοηθούν να προχωρήσουμε.

Σε μια εποχή που η πληροφόρηση είναι άφθονη, εμείς πρέπει να αξιολογούμε, να βρίσκουμε την γνώση που αξίζει και να δίνουμε χώρο στον εαυτό μας για να αποκτήσει συγκεκριμένη γνώση.

Όλη η διάκριση που χρειάζεται για να είμαστε καλά και να είμαστε ευτυχείς, κρύβεται μέσα στον εαυτό μας. Δεν μπορεί να μας την δώσει κανείς άλλος, εκτός από τον  εαυτό μας.

Αυτός είναι ένας λόγος πολύ σοβαρός για την αυτογνωσία. Υπάρχουν και  άλλοι εξίσου σοβαροί.

Η έλλειψη αυτογνωσίας παράγει άγχος. Είναι περίεργο αυτό, γιατί πάντα πιστεύουμε ότι το άγχος μας το δημιουργούν οι άλλοι ή οι καταστάσεις. Όμως η κύρια αιτία του άγχους είναι η έλλειψη επίγνωσης για όσα πραγματικά μας ενδιαφέρουν, μας κάνουν δημιουργικούς και μας βοηθούν να προχωρήσουμε στην ζωή μας.

Η αυτογνωσία μας προσφέρει τα εργαλεία για να φύγουμε από το άγχος, να το ελέγξουμε και να το μειώσουμε, με τον δικό μας τρόπο, με τις δικές μας δυνάμεις και με τη δική μας βούληση.

Υπάρχει και άλλος ένας λόγος, για τον οποίο χρειαζόμαστε την αυτογνωσία. Θέλουμε να ξέρουμε ποιοι είμαστε, τι προτιμάμε να κάνουμε στην ζωή μας, τι μας κάνει πραγματικά καλό και τι μας βοηθάει να υπερβούμε τις δυσκολίες και να φτάσουμε τους στόχους μας.

Αν δεν έχουμε αυτογνωσία, τότε μάλλον θα κυνηγάμε τους στόχους που μας βάζουν άλλοι και ίσως αυτοί οι στόχοι δεν είναι καλοί για εμάς. Τότε κουραζόμαστε εύκολα, νοιώθουμε μια απογοήτευση και δεν ξέρουμε τι δεν πηγαίνει καλά.

Ο εαυτός θέλει πάντα τους δικούς του στόχους, αυτούς που αγαπάει, που είναι μέσα στις αξίες του και στο καλό που θέλει να κάνει. Γιατί ο εαυτός μας θέλει να κάνει καλό στους ανθρώπους.

Έχουμε παρεξηγήσει την έννοια του εαυτού στην σημερινή κοινωνία. Νομίζουμε πως όποιος αγαπάει τον εαυτό του, επιδιώκει μόνο τα δικά του συμφέροντα.

Αυτό, δεν είναι αλήθεια. Όποιος αγαπάει τον εαυτό του, θέλει να κάνει καλό στους ανθρώπους.

Για αυτό η αυτογνωσία μας οδηγεί σε έργα και επιλογές που δεν αφορούν μόνο εμάς, αλλά και τους άλλους. Δεν υπάρχει άνθρωπος που να έχει αυτογνωσία και να μην θέλει να κάνει καλό στους άλλους.

Γιατί οι άνθρωποι έχουμε πολλά που μας ενώνουν. Υπάρχει μια αυτονόητη αλληλεγγύη, στήριξη και ενίσχυση σε όποιον τη χρειάζεται.

Υπάρχει και μια αγάπη που μας ενώνει, γιατί όλοι ανήκουμε στο ίδιο είδος και προσπαθούμε για τα ίδια πράγματα: τον πολιτισμό, τη μόρφωση, την παιδεία, το δικαίωμα στην εργασία, την ευημερία και την πρόοδο του συνόλου.

Αν αυτά σας φαίνονται πολύ μακρινά και δεν πιστεύεται ότι ισχύουν, τότε ίσως αξίζει να διαβάσετε το βιβλίο μου Η Δύναμη της Διανοίας, ο δρόμος προς την δική μας ευτυχία.

Για να βρείτε τον εαυτό σας, να τον αγαπήσετε, να γίνετε φίλοι μαζί του και τελικά να γίνετε φίλοι και με τους ανθρώπους που σας μοιάζουν.

Όταν έχεις συγγράψει ένα βιβλίο αυτοβοήθειας, νομίζεις ότι τα ξέρεις όλα. Αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια. Έχεις μόνο ξεκινήσει τον δρόμο σου προς την γνώση.

Συνηθίσαμε να λύνουμε τα προβλήματά μας με εύκολο τρόπο, με την λογική, με την συνέπεια, με τις καλές συμπεριφορές και τις καλές συνήθειες που υιοθετούμε.

Μέχρι που τα προβλήματα στην εποχή μας έγιναν πάρα πολλά και αναγκαστήκαμε να ζητήσουμε άλλους δρόμους.

Ο δικός μου δρόμος ήταν και είναι πάντα ο δρόμος της Ελληνικής φιλοσοφίας. Είναι ένας δρόμος που πολλοί περπάτησαν σε αυτόν και ακόμα περπατάνε.

Λειτούργησε πολύ θετικά μέσα μου η Ελληνική φιλοσοφία. Άρχισα να δημιουργώ καινούριες σκέψεις και λίγο μετά ήρθαν και οι εμπνεύσεις, που οδήγησαν και σε βιβλία.

Μια μικρή αποτύπωση του δικού μου δρόμου και των εμπνεύσεων που αφειδώς μου παρείχε η Ελληνική φιλοσοφία, υπάρχει στο βιβλίο μου Η Δύναμη της Διανοίας.

Στο βιβλίο έχω συστηματοποιήσει σύγχρονα προβλήματα και προτείνω μεθοδικά λύσεις που μπορούν να μας ελευθερώσουν από αυτά.

Μιλάμε για μία πραγματική απελευθέρωση, όχι για μία επίλυση.

Η απλή επίλυση μπορεί να είναι μια από τις πολλές διαδρομές ενός λαβυρίνθου που συνεχώς μας επιστρέφει στο ίδιο σημείο. Το σημείο είναι η σχέση με τον εαυτό μας.

Από εκεί πηγάζουν όλα. Όπως μας έδειξαν οι Έλληνες και το ακολουθούμε, αν ο άνθρωπος δεν έχει μια καλή σχέση με τον εαυτό του, αν δεν ξέρει ποιος είναι, από πού έρχεται, πού πηγαίνει τώρα δεν μπορεί να προσδιορίσει σωστά τις σχέσεις του με τους άλλους και τους δικούς του στόχους.

Σήμερα μιλάμε για στόχους. Τότε μιλούσαν για πορεία. Και ήταν πράγματι μια τεράστια πορεία που έπρεπε να γίνει για να αντιμετωπιστεί η αμάθεια και ο αναλφαβητισμός. Ήταν μια τεράστια πορεία στην γνώση και για την γνώση.

Εμείς σήμερα έχουμε πολλές πηγές γνώσης και μεγάλη πρόσβαση σε αυτές. Μιλάμε πολλές γλώσσες, ταξιδεύουμε, συναντάμε πολλούς ανθρώπους, αλλάζουμε πολλές δουλειές. Άρα ένα μέρος από τις επιδιώξεις των αρχαίων δασκάλων έχει εκπληρωθεί.

Εκείνο που παραμένει ως αιτούμενο και διογκώνεται στην εποχή μας είναι το αίτημα και η επιτακτική ανάγκη να γνωρίσουμε τον εαυτό μας.

Να βρούμε τι μας ευχαριστεί και τι μας πληγώνει.

Ποια συμπεριφορά μας αρρωσταίνει και ποια συνήθεια μας δίνει υγεία.

Να βρούμε ποιους ανθρώπους αγαπάμε για τους σωστούς λόγους και ποιες δυνάμεις επιστρατεύουμε στην δική μας πορεία.

Να γνωρίσουμε δυνατότητες του νου μας, που δεν είχαμε φανταστεί ότι υπήρχαν.

Να βρούμε μέσα μας την γαλήνη που έρχεται από μια συμφιλίωση με τον εαυτό μας.

Και κυρίως να βρούμε ό,τι αγαπάμε και ό,τι αξίζει να υπηρετήσουμε σε αυτή την ζωή.

Όσο περισσότερο απέχουμε από την συμφιλίωση με τον εαυτό μας, τόσο εντείνεται το άγχος και οι συμπεριφορές που το προκαλούν.

Τότε τα θέματα διογκώνονται και γίνονται σπουδαία και μεγάλα, ενώ είναι μικρά προβλήματα που θα μπορούσαν να λυθούν με λίγη σκέψη. Αρκεί να είχαμε βρει τον δρόμο προς τον εαυτό μας.

Το ξέρω ότι Η Δύναμη της Διανοίας, το βιβλίο που συνέγραψα, δεν είναι ένα απλό βιβλίο.

Πώς θα μπορούσε να είναι απλό ένα βιβλίο που πηγάζει από την Ελληνική φιλοσοφία;

Ο σκοπός των δικών μας φιλοσόφων πάντα ήταν να καλλιεργήσουν την σκέψη, να βοηθήσουν τον άνθρωπο να βρει σωστούς δρόμους για την δική του ζωή και να βρει φιλία και αλληλεγγύη.

Όλα αυτά είναι ποιότητες και αξίες που χρειάζονται χρόνο και μελέτη για να υλοποιηθούν.

Ένα βιβλίο που δεν είναι απλό, μπορεί να είναι βοηθητικό για την σκέψη μας και τελικά να γίνεται απλό καθώς το κατανοούμε και καταλαβαίνουμε όλα όσα συμβαίνουν στην ζωή μας.

Και για εμένα που το συνέγραψα, δεν είναι απλό το βιβλίο. Κάθε φορά που διαβάζω κάτι από εκεί, καινούριες σκέψεις μου γεννιούνται και καινούρια πράγματα θέλω να εφαρμόσω.

Αυτή δεν είναι η ουσία της αγάπης; Να θέλουμε να μάθουμε καινούρια πράγματα και να εφαρμόσουμε καινούριες λύσεις.

Έτσι εμείς γινόμαστε καλύτεροι και μπορούμε να βοηθήσουμε και τους άλλους γύρω μας.

Ο μηχανισμός της σκέψης μας είναι άγνωστος ακόμα. Μπορούμε να κάνουμε μόνο υποθέσεις, όμως πράγματι υπάρχει ένα πυκνό νέφος γύρω από τον εγκέφαλό μας όταν σκεπτόμαστε εντατικά.

Το πυκνό αυτό νέφος αποτελείται από τις εικόνες που γεμίζουν τις σκέψεις μας. Ο άνθρωπος έμαθε να σκέφτεται με εικόνες, επί χιλιάδες χρόνια, όσο κράτησε η εξέλιξη του ανθρώπινου είδους, ο άνθρωπος έμαθε να συνδυάζει εικόνες και να βγάζει συμπεράσματα από αυτές.

Η γραφή και η ανάγνωση ήρθαν πολύ μετά. Πρώτα ήρθαν οι λέξεις, και ήταν οι λέξεις στην αρχή ένας σύνθετος ήχος που περιέγραφε ένα σχήμα, έναν άνθρωπο, ένα ζώο ή και ένα τοπίο.

Ο ψηλός, ο κοντός, ο εύρωστος, ο γενναίος ήταν μερικές από τις πρώτες λέξεις που σχηματίστηκαν στον εγκέφαλο των ανθρώπων. Η καλή, η μάνα, η  ανθεκτική, η υπομονητική ήταν επίσης μερικές από τις πρώτες λέξεις.

Έτσι άρχισε το ανθρώπινο είδος να περιγράφει τους εκπροσώπους του, πρώτα από την εξωτερική εμφάνιση και προχωρώντας σιγά σιγά προς τις συμπεριφορές και τις ικανότητες.

Σήμερα ο εγκέφαλός μας που είναι εκπαιδευμένος να παρατηρεί και να εξετάζει προσεκτικά το ανθρώπινο είδος, θέλει να το πράξει ξανά. Θέλει και χρειάζεται να του δώσουμε νέες πληροφορίες, γιατί αυτά που βλέπει δεν είναι αρκετά για να καταλάβει τι είναι ο άλλος.

Η δυσκολία αυτή, μας δημιουργεί δυσφορία, γιατί έχουμε έναν εγκέφαλο παλιό όσο ο κόσμος, ο κόσμος που μας δημιούργησε και στον οποίο κατοικούμε. Για αυτό χρειάζεται να δώσουμε νέες πληροφορίες στον εγκέφαλό μας.

Πολλές από αυτές είναι παλιές και αφορούν γνώσεις που τις έχουμε ξεχάσει και έχουν περιπέσει στην αχρηστία.

Μια απαραίτητη γνώση είναι αυτή που αφορά στον στοχασμό. Με τον στοχασμό μπορούμε να καταλάβουμε πολλά, που δεν μπορούμε να εννοήσουμε με τους απλούς συλλογισμούς.

Όταν στοχαζόμαστε πάνω σε ένα θέμα, τότε κάτι αρχέγονο ξυπνάει στον εγκέφαλό μας, είναι η ικανότητα να σκεφτόμαστε χρησιμοποιώντας πάρα πολλές παρατηρήσεις, πράγμα που δεν μπορούμε να κάνουμε όταν βρισκόμαστε στην διαδικασία του απλού συλλογισμού.

Ζούμε στην εποχή όπου υπάρχει η τεχνητής νοημοσύνη και είμαστε εξοικειωμένοι με το γεγονός ότι κάποια «μηχανή» μπορεί να «σκέπτεται» και να εξάγει συμπεράσματα συνδυάζοντας πάρα πολλές γνώσεις.

Το ίδιο μπορεί να κάνει και ο ανθρώπινος εγκέφαλος, με μια διαφορά που είναι πολύ σημαντική. Ο άνθρωπος μπορεί να σκέπτεται κάτι νέο, να συνδυάζει πάρα πολλές γνώσεις για να δημιουργήσει ξαφνικά κάτι καινούριο. Αυτό, δεν μπορεί να το κάνει η «μηχανή».

Όταν στοχαζόμαστε, δίνουμε τον χώρο στον εγκέφαλό μας για να παράγει σκέψεις που είναι πρωτότυπες και μοναδικές. Αυτό τον χαροποιεί και αρχίζει να λειτουργεί πιο ωραία. Αν μπορούσαμε να δούμε το νέφος που σχηματίζουν οι σκέψεις γύρω από αυτόν, θα βλέπαμε μια διαύγεια και χαρούμενες αποχρώσεις, εκεί όπου προηγουμένως υπήρχε μια γκρίζα και θολή κατάσταση.

Το να μάθουμε να στοχαζόμαστε χρειάζεται άσκηση και μια εσωτερική διαύγεια που την ονομάζουμε ηθική. Είναι η ικανότητά μας να διακρίνουμε το καλό και το ωραίο, εκεί όπου όλα φαίνονται γκρίζα και απογοητευτικά.

Όταν διακρίνεις το καλό, τότε το έχεις μέσα σου και μπορείς να το ακολουθήσεις.

Αυτές είναι λίγες σκέψεις σχετικά με το πώς ο στοχασμός μπορεί να δημιουργήσει καλές σκέψεις, πολλές από τις οποίες είναι και ενορατικές.

«Μια ενορατική σκέψη:

• έρχεται ξαφνικά,
• είναι καθαρή και ολοκληρωμένη,
• δεν συνοδεύεται από αμφιβολία,
• δεν μοιάζει με λογικό συλλογισμό,
• δεν έχει τον ρυθμό της καθημερινής σκέψης.

Έρχεται σαν μια αναλαμπή μέσα στο σκοτάδι.
Φωτίζει μια περιοχή του νου που μέχρι πριν ήταν αόρατη.
Και τότε αντιλαμβανόμαστε ότι αυτό που «είδαμε» ήταν εκεί από πάντα, απλώς δεν το είχαμε προσέξει.

Η ενορατική σκέψη δεν γεννά θόρυβο αλλά ηρεμία. Δεν φέρνει αναστάτωση αλλά βεβαιότητα. Ακόμη κι αν αφορά κάτι δύσκολο, συνοδεύεται από μια λεπτή ικανοποίηση, μια εσωτερική ανακούφιση. Το πνεύμα μιλάει με έναν τρόπο που δεν χρειάζεται εξηγήσεις.

Όσο περισσότερο αναγνωρίζουμε και τιμούμε αυτές τις στιγμές, τόσο συχνότερα εμφανίζονται. Η ενόραση εγκαθίσταται στον νου και η σκέψη μας αρχίζει να λάμπει, απαλλαγμένη από το βάρος της καθημερινής καταπόνησης».

Το απόσπασμα προέρχεται από το βιβλίο μου «Η Δύναμη της Διανοίας». Είναι ένα βιβλίο, μια μέθοδος που ανοίγει τον δρόμο προς την δική μας ευτυχία, μια ευτυχία που αξίζει στον άνθρωπο και μπορεί να την κερδίσει με τις δικές του δυνάμεις.

Θέλω να αναφερθώ σε δύο αγαπημένους μου δασκάλους, τον Αριστοτέλη και τον Πλάτωνα.

Ο Αριστοτέλης έγραψε «Ὁ νοῦς τὰ πάντα γίνεται», θυμίζοντάς μας ότι ο νους έχει τη δυνατότητα να μεταμορφωθεί ανάλογα με τις γνώσεις του. Όταν στοχαζόμαστε, δεν παρατηρούμε απλώς τον κόσμο, αλλά συμμετέχουμε σε αυτόν. Η αντίληψή μας διευρύνεται και αγγίζει την ουσία των πραγμάτων.

Ο Πλάτων έγραψε «Το ὄντως ὂν μόνον τῷ νοῒ καταληπτόν.»

Για τον Πλάτωνα, η αληθινή πραγματικότητα, που περιλαμβάνει τις ιδέες, δεν συλλαμβάνεται μόνο με τις αισθήσεις αλλά κυρίως με τον νου. Η ενόραση είναι ίσως εκείνη η στιγμή όπου ο νους αγγίζει κάτι βαθύτερο από την επιφάνεια των φαινομένων.

Στην σημερινή εποχή συμβαίνουν πολλά που δεν μας εκφράζουν.
Δεν περιμέναμε ότι θα υπήρχε τόση διαφθορά στην Ελλάδα. Δεν περιμέναμε ότι τόσες ευκαιρίες για ανάπτυξη και χρηματοδότηση θα χάνονταν.

Όταν τέτοια δυσάρεστα γεγονότα συμβαίνουν γύρω μας, είναι εύκολο να απογοητευτούμε. Να θυμώσουμε. Να αποσυρθούμε.

Κι όμως, ίσως εκεί ακριβώς βρίσκεται το σημείο καμπής: στη στροφή προς τον εαυτό μας.

Η διαφθορά δεν είναι η φύση μας

Η διαφθορά και η διαπλοκή δεν αποτελούν τον πυρήνα του ανθρώπου.
Ο άνθρωπος, στη βαθύτερη φύση του, είναι φιλοπρόοδος. Επιθυμεί την εξέλιξη. Θέλει να δημιουργεί, να αναπτύσσεται, να επιλέγει δρόμους που τον τιμούν.

Το ότι γύρω μας επικρατεί ένα όργιο διαφθοράς δεν σημαίνει ότι πρέπει να εσωτερικεύσουμε τη θλίψη ως ταυτότητα.
Ο άνθρωπος είναι γενναίος. Διαθέτει ηθική και τιμιότητα. Και οι καλύτερες μέρες δεν έρχονται τυχαία — προετοιμάζονται εσωτερικά.

Έχουμε λησμονήσει τις αρχαίες μας ιδιότητες

Όπως αναφέρω στο βιβλίο μου “Η Δύναμη της Διανοίας”

«Ζούμε σε έναν αιώνα που αν και προσφέρει άφθονες αφορμές για στοχασμό και ενόραση, έχει παράλληλα αποδυναμώσει την επαφή μας με αυτές τις αρχαίες μας ιδιότητες. Τις έχουμε λησμονήσει και δεν γνωρίζουμε πια πώς να τις ενεργοποιήσουμε. Κι όμως, μπορούν να αφυπνιστούν. Όλοι οι άνθρωποι μπορούμε να μάθουμε από την αρχή πώς να αναγνωρίζουμε την ενόραση και πώς να οικοδομούμε τον στοχασμό μας. Αυτές οι ιδιότητες δεν χάθηκαν ποτέ∙ απλώς περιμένουν να τις καλέσουμε. Η ενόραση δεν εμφανίζεται τυχαία στη ζωή μας· χρειάζεται μια αθόρυβη πρόσκληση από εμάς. Έρχεται όταν την επιθυμούμε βαθιά, όταν θέλουμε να βλέπουμε καθαρά την αλήθεια, να κατανοούμε το σωστό και να πορευόμαστε προς αυτό. Χρειάζεται, επίσης, να νιώσουμε την ανάγκη της. Να αντιληφθούμε ότι η ενόραση δεν είναι πολυτέλεια, αλλά απαραίτητη πηγή προσανατολισμού. Για να εδραιωθεί στην διάνοια του ανθρώπου η ενόραση, απαιτείται ένας σταθερός ηθικός πυρήνας. Η ενόραση δεν ριζώνει σε νου ασταθή ή νεφελώδη· χρειάζεται χαρακτήρα που σέβεται τον εαυτό και τους άλλους, έναν άνθρωπο που επιθυμεί το καλό και την αλήθεια. Η ηθική είναι η βάση πάνω στην οποία η ενόραση χτίζει την καθαρότητά της».

Η ηθική ως θεμέλιο της καθαρότητας

Για να εδραιωθεί η ενόραση στη διάνοια του ανθρώπου, απαιτείται σταθερός ηθικός πυρήνας.

Η ενόραση δεν ριζώνει σε νου ασταθή ή νεφελώδη.
Χρειάζεται χαρακτήρα που σέβεται τον εαυτό και τους άλλους.
Χρειάζεται πρόθεση για το καλό και την αλήθεια.

Η ηθική δεν είναι κοινωνική σύμβαση.
Είναι το έδαφος πάνω στο οποίο η ενόραση αποκτά καθαρότητα.

Η αλλαγή δεν ξεκινά από τις συνθήκες της ζωής μας, αλλά από τη σιωπηλή μεταμόρφωση του νου μας.
Υπάρχουν στιγμές που αρκεί μια σκέψη για να αλλάξει η εσωτερική μας κατάσταση. Μια εικόνα από το μέλλον. Μια προσδοκία φωτεινή. Μια ελπίδα.
Όταν σκεφτόμαστε τις ωραίες μέρες που θα έρθουν, τότε κάτι καλό συμβαίνει μέσα μας. Ανασταίνεται η ψυχή μας.
Και πράγματι, η ψυχή δεν θέλει πολλά για να αναστηθεί. Χρειάζεται λίγες καλές σκέψεις, μια ήρεμη αισιοδοξία για το αύριο και μικρές καθημερινές πράξεις που βρίσκονται σε συμφωνία με τον εαυτό μας. Πράξεις που μας εκφράζουν. Πράξεις που μας τιμούν.
________________________________________
Όταν οι μαύρες σκέψεις κυριαρχούν
Το χειρότερο που μπορεί να μας συμβεί δεν είναι οι δυσκολίες. Είναι να σταματήσουμε να μπορούμε να σκεφτόμαστε όμορφα. Να επιτρέψουμε στο μυαλό μας να κατακλυστεί από άσχημες σκέψεις, μέχρι που να πιστέψουμε πως αυτές είναι η μόνη πραγματικότητα.
Πώς διώχνονται όμως οι μαύρες σκέψεις;
Αρκεί μια απόφαση;
Μια ημέρα που θα πούμε «ως εδώ»;
Αν ήταν τόσο απλό, όλοι θα το είχαν ήδη κάνει.
Η αλήθεια είναι βαθύτερη.
Για να φύγουν οι μαύρες σκέψεις δεν χρειάζεται να αλλάξει κάτι στην ζωή μας. Χρειάζεται να αλλάξουμε εμείς. Γιατί μέσα μας υπάρχουν όλες οι δυνάμεις της αναγέννησής μας.
________________________________________
Οι «συχνότητες» του νου
Όπως γράφω στο βιβλίο μου, η Δύναμη της Διανοίας:
«Ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει τη δυνατότητα να λειτουργεί σε διαφορετικές «συχνότητες»∙ δέκα επίπεδα, δέκα διαστάσεις, που μοιάζουν με ξεχωριστούς χώρους όπου το ανθρώπινο ον σκέφτεται, εργάζεται και υπάρχει.
Κάθε διάσταση αντιπροσωπεύει έναν ιδιαίτερο τρόπο αντίληψης και πρόσληψης της πραγματικότητας.
Οι χαμηλές συχνότητες συνδέονται με την ύλη και με την καθημερινή πραγματικότητα. Εκεί κατοικούν τα προβλήματα της επιβίωσης, οι δυσκολίες, οι πιέσεις και οι συνθήκες που συχνά μάς κουράζουν και μάς βαραίνουν.
Όταν ο νους εγκλωβίζεται εκεί, τείνει να ασχολείται σχεδόν αποκλειστικά με ό,τι τον περιορίζει και να μην αφήνει χώρο για κάτι ανώτερο.
Οι υψηλές συχνότητες, αντίθετα, είναι συντονισμένες με το πνεύμα. Από αυτές τις διαστάσεις πηγάζει ό,τι ευγενικό, φωτεινό και δημιουργικό μπορεί να γεννήσει η σκέψη μας. Εκεί βρίσκονται οι πιο καθαρές, οι πιο εμπνευσμένες ιδέες· αυτές που δεν γεννιούνται από ανάγκη, αλλά από μια εσωτερική σύνδεση με την ψυχή.
Γι’ αυτό είναι τόσο σημαντικό να φροντίζουμε να μη μένει ο νους μας εγκλωβισμένος μόνο στις χαμηλές συχνότητες».
________________________________________
Η εσωτερική μετατόπιση
Η ζωή δεν αλλάζει πάντα αμέσως.
Οι συνθήκες δεν προσαρμόζονται πάντα στις επιθυμίες μας.
Αυτό που μπορούμε όμως να μετακινήσουμε είναι η εσωτερική μας «συχνότητα».
Κάθε φορά που επιλέγουμε:
• μια σκέψη πιο καθαρή,
• μια στάση πιο ήρεμη,
• μια πράξη πιο συνειδητή,
ανεβαίνουμε.
Δεν πρόκειται για άρνηση της πραγματικότητας.
Πρόκειται για διεύρυνσή της.
Όσο καλλιεργούμε τον εσωτερικό μας κόσμο, τόσο λιγότερο εγκλωβιζόμαστε σε ό,τι μας περιορίζει. Και τότε οι μαύρες σκέψεις δεν διώχνονται με βία — απλώς δεν βρίσκουν χώρο να μείνουν.
________________________________________
Η αναγέννηση είναι επιλογή
Μέσα μας υπάρχουν όλες οι δυνάμεις της αναγέννησής μας.
Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να αλλάξει ο κόσμος.
Χρειάζεται να αλλάξουμε εμείς.
Όταν αλλάζουμε εμείς, αλλάζει ο τρόπος που βλέπουμε τον κόσμο.
Τότε αρχίζει να αλλάζει και ο ίδιος ο κόσμος μας.
Η αναγέννηση δεν είναι γεγονός.
Είναι κατεύθυνση.
Είναι επιλογή.
Και αυτή η επιλογή βρίσκεται ήδη μέσα μας.

Για πολλά χρόνια συνέγραφα ένα βιβλίο. Η βασική μου πρόθεση ήταν να συγκεντρωθούν όλες οι γνώσεις που είχα από προηγούμενα βιβλία μου, από την εκτεταμένη βιβλιογραφία σχετικά με την ελληνική φιλοσοφία και από εμπειρίες που αποκόμιζα καθώς παρατηρούσα γύρω μου τον κόσμο.

Πιστεύω ότι η συγκέντρωση όλων αυτών των γνώσεων σε ένα ενιαίο κείμενο, δομημένο σε δέκα κεφάλαια είναι ένας πολύτιμος βοηθός στην μάχη που δίνουμε όλοι για να επιτύχουμε αυτά που θέλουμε, χωρίς να χάσουμε τον εαυτό μας. Ή για να επανεξετάσουμε αυτά που θέλουμε. Ή για να γνωρίσουμε καλύτερα τον εαυτό μας. Ή για να γνωρίσουμε καλύτερα τους άλλους. Ή, για να αποκτήσουμε μια καλή συνείδηση του κόσμου που μας περιβάλει, χωρίς εμείς να χάσουμε την εμπιστοσύνη μας στον Άνθρωπο.

Είμαστε άνθρωποι, αυτό σημαίνει ότι έχουμε ψυχή και σώμα, διαθέτουμε πνεύμα αλλά και καθημερινές ανάγκες, έχουμε διάνοια και ίσως δεν την ενεργοποιούμε, έχουμε σκέψη αλλά ίσως την αφήνουμε να σέρνεται σε χαμηλές δονήσεις.

Ο άνθρωπος είναι ένα πολυδιάστατο ον, γεμάτο από εμπειρίες και πολύτιμη γνώση, ικανός για το καλύτερο εφόσον του δοθούν οι δυνατότητες, αλλά και ικανός να πέσει σε βαθιά θλίψη όταν γύρω του ο κόσμος δεν του αρέσει.

Αγαπάμε τον άνθρωπο, αυτό είναι ένα θεμελιώδες χαρακτηριστικό της νόησής μας, πάνω σε αυτήν την αγάπη έχουν οικοδομηθεί οι κοινωνίες και ο πολιτισμός μας.

Σήμερα συμβαίνουν πολλά που κλονίζουν αυτή την αγάπη για αυτό θα πρέπει να επιστρέψουμε στον εαυτό μας, σε όσα αγαπάμε, σε όσα μας συγκινούν βαθύτατα και στις εσωτερικές μας δυνάμεις.

Ο εαυτός, πάντα με την αρχαιοελληνική σημασία, είναι ο φύλακας των αξιών μας, η πηγή των δυνάμεών μας, ο καλύτερος σύντροφός μας και ο πιο δυνατός αγωνιστής που ξέρουμε.

Η εξωστρέφεια της εποχής μας εμποδίζει να συγκεντρωθούμε στον εαυτό μας. Η Δύναμη της Διανοίας, το βιβλίο για το οποίο μιλάμε, μας βοηθάει να συγκεντρωθούμε ξανά στον εαυτό μας, να τον γνωρίσουμε, να τον αγαπήσουμε και μέσα από αυτή την αγάπη να βρούμε τις δυνάμεις για να υποστηρίξουμε τις δικές μας αξίες στην καθημερινότητά μας.

Είναι δύσκολο να υποστηρίξουμε τις αξίες μας, αρχικά επειδή δεν τις ξέρουμε. Για παράδειγμα τι σημαίνει η λιτότητα, το μέτρο, η ισορροπία; Σημαίνει ότι στερούμαστε και απέχουμε από τα αγαθά της εποχής μας ή σημαίνει ότι αντιστεκόμαστε στον καταναλωτισμό, στην έλλειψη μέτρου και στην απληστία;

Πού βρίσκεται η χρυσή τομή ανάμεσα στην επιδίωξη του ατομικού μας συμφέροντος και στην προσπάθεια να υποστηρίξουμε το συμφέρον των πολλών, ή πού βρίσκεται η αλήθεια σχετικά με την έλλειψη αυτοπεποίθησης;

Το να αγαπάμε τον εαυτό μας είναι αλαζονεία ή μήπως είναι μια υπέρτατη πράξη αυτοθυσίας που μας οδηγεί να υποχωρήσουμε από πολλές απαιτήσεις μας προκειμένου να δώσουμε χώρο και στους άλλους;

Πού βρίσκεται η πραγματική ευτυχία; Αυτό είναι ένα από τα νοήματα του βιβλίου. Βρίσκεται στην κατανάλωση και στην ενσωμάτωση στο πλήθος, ή βρίσκεται στην ικανότητά μας να διακρίνουμε το σωστό και το λάθος με βάση τις δικές μας αξίες που είναι και πανανθρώπινες;

Το βιβλίο υπάρχει, έχει εκδοθεί και έχει ξεκινήσει το ταξίδι του για να φτάσει σε όποιον το χρειάζεται. Είναι ένα ταξίδι προς την δική μας ευτυχία. Για αυτό ο πλήρης τίτλος του βιβλίου είναι: Η Δύναμη της Διανοίας, ο δρόμος προς την δική μας ευτυχία.